Toplu konut mu bilişim mi?

AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan geçen akşam katıldığı bir televizyon programında “TOKİ’yi biz para kazansın diye kurmadık. TOKİ’yi şehirleşmede güzelliği, güveni, emniyeti yakalayalım ve benim vatandaşım da burada huzur içinde rahatlıkla yaşasın diye kurduk” ifadesini kullandı.

Belli ki, TOKİ konusunda da sayın Cumhurbaşkanını yanlış bilgilendirmişler. Hatırlanacağı üzere, Toplu Konut İdaresi ve Toplu Konut Fonu gibi kavramlar hayatımıza Özal’ın ilk yıllarında girmişti. Bu nedenle, TOKİ projesinin Özal’ın projesi olduğu dahi sanılır. Oysa, projenin asıl mimarı hocam ve patronum rahmetli Prof. Dr. İbrahim Kavrakoğlu’nun başında bulunduğu bir proje ekibidir. Toplu Konut Projesi, İstanbul Sanayi Odası’nın mali desteğiyle hazırlanmış ve 12 Eylül’ün başbakanı Bülent Ulusu’ya sunulmuş bir kalkınma modelidir. Ancak, Bülent Ulusu, belki de iktidarının ömrünün kısa süreceğini öngörüp, projeyi uygulama cesaretini gösterememiştir.

1980’li yılların Türkiye’sinde TOKİ ile sadece insanları konut sahibi yapmak değil, ancak bu sayede ilgili sektörleri de tetikleyerek çeşitli sanayileri geliştirmek ve istihdan yaratmak amacı güdülüyordu. Nitekim, bu proje ile atılan siyasi ve hukuki adımlar ve elbette Özal’ın projeye bizzat sahip çıkmasının da etkisiyle, beş yıl içinde Türkiye’de konut üretimi 4 katına çıkarıldı. Yaklaşık 35 milyar dolar büyüklüğünde bir fon çevrildi ve 1,8 milyon konut finanse edildi. İnşaat yapımına bağlı sektörlerde (demir-çelik, çimento, cam, seramik, beyaz eşya, ev tekstili, züccaciye vb.), geniş ihracat olanakları yaratıldı, Türkiye bu sektörlerde lider ülkeler arasına girdi. Bu proje daha sonra bilimsel araştırmalara konu oldu, bazı ülkelere model olarak sunuldu ve nihayet 1988 yılında ABD’de, saygın uluslararası Franz Edelman Yönetim Bilimi ödülünü aldı (Franz Edelman Management Science Achievement).

Projenin rant yaratma kabiliyeti ve kapasitesi o yıllarda tam olarak keşfedilememişti. Bunu AKP keşfetti. Bu defa, sadece ekonomiye değil bir siyasi partiye de hizmet eder konuma getirildi.

AKP’nin iktidara geldiği ilk yıllarda, Türkiye için yine, yeni bir kalkınma projesi ihtiyacı hasıl olmuştu. Kriz bulutlarının dağıldığı bir ortamda, 2000’li yıllarda, 1980’lerin toplu konut projesine sarılmak, Türkiye’yi ileri taşıyacak bir proje olamazdı. Toplu konut işi yeni ekonomi içerinde – bilgi ekonomisi- katma değer yaratma kabiliyetini çoktan kaybetmişti. Elbette, konut yapımı açısından önemi hala geçerliliğini koruyordu.

2000’li yılların Türkiye’sinde çağa uygun yeni kalkınma projesi ne olmalıydı? İşte bu süreçte  rahmetli Kavrakoğlu’nun kapısı tekrar çalındı. 2003 yılında benim de çok küçük bir katkımın olduğu “Bilişimle Kalkınma” raporu hazırlandı. Proje, 1.5 milyar dolarlık Bilişim Yatırım Fonu oluşturulmasıyla, Türkiye bilişim pazarını ihracat yapar hale getirmeyi öngörüyordu. Dünya Bankası, teknoloji firmaları, özel bankalar ve devlet/kalkınma bankası kanalıyla oluşturulacak finans modeliyle bilişim sektörüne yeni bir döner sermaye sistemi oluşturması amaçlanıyor ve 10 yılda 500 bin kişilik istihdam hedefliyordu.

Bilgi Çağına Uyum Paketi başlığıyla hazırlanan bilişim raporu, TÜBİSAD Yönetim Kurulu Başkanı Erol Bilecik tarafından sektörün önde gelen isimlerinin katıldığı bir toplantıyla 2003 yılında Mövenpick Otel’de basına tanıtıldı. Rapor, Başbakan Erdoğan’a, bakanlıklara, üniversitelere ve ticaret odalarına gönderildi. Raporda, teknoparkların önündeki engellerin kaldırılması, telekomünikasyon liberalleşmesi sürecinin tamamlanması, Başbakanlık bünyesinde kamu ve özel sektör temsilcileri ile sivil toplum kuruluşlarından oluşacak Bilişim İcra Kurulu oluşturulması gibi atılması gereken adımlar tek tek sıralanmıştı.

“En kısa sürede bilişim sanayinin kurulması ve bilişim ürenleri ihracatının geliştirilmesi” çağrısında bulunan TÜBİSAD Yönetim Kurulu Başkanı Bilecik yaptığı konuşmada, “eğitimden sağlık ve güvenliğe kadar birçok alanda çeşitli sorunlarla mücadele eden Türkiye’nin kurtuluş reçetesini bilişimle kalkınma vizyonu” ile sağlayabileceğine dikkat çekti.

Raporu hazırlayan Prof.Dr. İbrahim Kavrakoğlu ise sunumunda, “Gözümüzü açalım, Amerika toplam yatırımlarının yarısını bilişim alanına yapıyor” diyerek, bilişim alanında yapılacak her yatırımın 10 katıyla üretim artışı, katma değer ve istihdam alanı sağlayacağını vurguladı. Kavrakoğlu, raporda Türkiye’nin ekonomik sıçrama yapması için bilişim alanında ulusal bir vizyon, iddialı hedefler oluşturması ve kapsamlı bir proje başlatması önerisinde bulunduklarını ifade etti.

Raporu bir örneğini elden AR-GE’den sorumlu AKP genel başkan yardımcısına sunmayı başardım. Heyecanla neler olup biteceğini anlattım. Bilişim sektöründe aynı kulvarda olduğumuz Hindistan’a göre, matematik ve İngilizce dışında diğer tüm alanlarda daha avantajlı olduğumu ifade ettim.

İbrahim hocayla yaptığımız sohbetlerde, bilişimin en sık kullanıldığı ve en yüksek katma değerin yaratıldığı alandan birisinin de savunma sanayi olduğu konusunda hemfikirdik. Savunma sanayinin sadece silah üreten bir sektör değil, sanayinin dönüşümünü de sağlayacak bir sektör olması gerektiğine inanıyorduk. Nitekim, 2004 yılında Savunma Sanayinin yeniden yapılandırılması projesine de imza attık, sipariş veren ilgili kamu kuruluşuna sunduk.

Sahip olduğumuz olağanüstü insan kaynağı varlığına rağmen, bilime, akla ve mantığa uygun arayışlar yerine, beton rantını tercih ederek, geçmişimizle kavga yolunu seçtik. Bugün, başladığımız noktaya geri döndük.

1987’de F 16 üretebilen, 1990’da yurtdışında otomobil üretebilen bir ülkeden, tam 30 yıl sonra İHA üretebilmekle övünen bir ülke haline geldik. Oysa, bu süre zarfında en az mevcut ihracatımız kadar ihracat yapabilen bilişim sektörümüz olabilirdi. Trene binenleri veya inenleri tartışmak yerine treni kaçırmamış olurduk.

Kaybettik!

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s