Enerji kullanımında kendi kaynaklarını harekete geçirme beceriksizliğini başarıyla sürdüren Türkiye, ‘güvenli kaynak’ kavramını da İran sayesinde ve oldukça pahalı bir şekilde öğreneceğe benziyor
İran’dan doğalgaz alımında yaşanan sıkıntıların bu kış da tekrar etmesi, Türkiye’nin enerji ihtiyacının büyük bölümünü dış kaynaklardan temin etmesine dayalı politikasının acilen gözden geçirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Önümüzdeki yıllarda İran’dan alacağımız gaz miktarının daha da artmasıyla gelecekte yaşanacak benzeri bir sıkıntının, Türkiye’yi bugünkünden daha fazla etkileyeceğini şimdiden söylemek mümkün.
Türkiye’nin 1996 yılında imzaladığı anlaşmaya göre İran’dan yılda 10 milyar metreküp doğalgaz ithal etmesi bekleniyor. İlk kez 2001 yılında başlayan ve giderek artan alımlarımız, BOTAŞ web sayfasındaki projeksiyonlara göre 2006 yılında 5.4 milyar metreküpe ulaşmış bulunuyor. Bu miktar Türkiye’nin toplam doğalgaz ithalatının yaklaşık yüzde 20′sine karşılık geliyor. Rusya’ya olan doğalgaz bağımlılığımızın azaltılması çabalarında, alternatif kaynak olarak ortaya çıkan İran gazının temininde yaşanan sıkıntılar, “güvenli tedarikçi” olgusunun, enerji ithalatında ne denli önemli olduğunu ortaya koyuyor. Enerji kullanımında kendi kaynaklarını harekete geçirme beceriksizliğini başarıyla sürdüren Türkiye, “güvenli kaynak” kavramını da İran sayesinde ve oldukça pahalı bir şekilde öğreneceğe benziyor. “En pahalı gaz, olmayan gazdır” gerçeğini bu sayede daha iyi anlayacağız. Ayrıca, kamuoyunda sanılanın aksine, Türkiye İran’dan aldığı gaza, Rusya’ya ödenen bedelin üzerinde ödeme yapıyor. Enerji uzmanlarına göre 2006′nın son çeyreğinde, bin metreküp doğalgaz için Rusya’ya 297 dolar ödenirken aynı miktar gaz için İran’a 302 dolar ödeme yapıldı. 2007′nin ilk çeyreğinde de İran’dan gaz alabildiğimiz takdirde, ödeyeceğimiz fark biraz daha artacak. Zira, Rusya’dan aldığımız gazın bedelini 6 aylık dönemlerle İran’dan aldığımız gazın bedelini ise 9 aylık dönemlerle belirliyoruz.
Hilmi Güler’in yanılgısı
AK Parti iktidarının ilk yıllarında, Mavi Akım’a yönelik eleştiriler “al ya da öde” formülü etrafında yoğunlaşmıştı. Bu çerçevede Ruslarla yürütülen görüşmeler sonucu, Enerji Bakanımız, Mavi Akım’dan alınacak gazın 40 milyar metreküplük kısmının azaltıldığını bir başarı olarak kamuoyuna sunduğunda, sanırım İran’dan gelecek gazda bir sıkıntı yaşanmayacağından emindi. Ancak Sayın Bakan, dün yaptığı basın toplantısında İran’dan kaynaklanan açığın Mavi Akım’dan fazla gaz çekilerek kapatılmakta olduğunu açıklamak zorunda kaldı.
Yaklaşık 20 yıldan beri doğalgaz ithal ettiğimiz Rusya ile bugüne kadar, geçiş ülkelerinden kaynaklanan nedenlerin dışında bir sıkıntıyı yaşamadığımız düşünüldüğünde, İran’ın tedarikçi ülke olarak ülkemiz açısından büyük bir risk oluşturduğunu söyleyebiliriz. İran’ın yarattığı sorunu sadece iç tüketimde yaşayacağımız sıkıntılarla açıklayabilmemiz yeterli değil. Zira, Doğu ve Batı arasında bir enerji koridoru olma yolunda büyük hayalleri olan bir ülke olarak, Türkiye’nin İran enerjisini özellikle Avrupa Birliği’ne (AB) taşıma yolundaki gayretleri de bu kesintilerle büyük yara alıyor. Bu gelişme, AB gözüyle bakıldığında ülkemiz açısından olumsuz bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Avrupa, enerji sağlayıcılarıyla ilişkilerimize, “kaynak ve geçiş ülkeleri güvenilirliği” temelinde yaklaşılıyor. Bu nedenle İran’la doğalgaz alımı ilişkilerimizi sağlam temellere oturtmanın imkânı yoksa, gaz alımını süratle gözden geçirerek anlaşmanın tasfiyesi yoluna gidilmeli. Bilindiği gibi İran İslam Devrimi’nin ilk yıllarından beri, Türk-İran ilişkileri “güvensizlik ve şüphe” temelleri üzerinde inşa edilmeye çalışılıyor. Böyle bir ortamda, enerji gibi hassasiyet gerektiren bir konuda daha “hassas” davranmalıyız.
Referans Gazetesi
