AYDINSEZER

Acelesi vardı. Acilen devreye girmesi gerekiyordu. Bu nedenle, TBMM Enerji komisyonuna bile uğrayamadan geçti, gitti.

Görüşmelere ait Tutanaklar  TBMM web sayfasında  mevcut. Bu tutanakların  her vatandaşın  mutlaka okuması gereken çok önemli bir belge olduğunu düşünüyorum.
 
Medyada nükleer tartışmalarını  izlerken ve  Tutanakları okurken yıllar öncesine de gitmek gerekiyor. 12 yıl öncesine, Mavi Akım sürecine… Dikkat çekmek istediğim konu ‘enerji’  değil.  12 yıl öncesine ait  genel bir Türkiye değerlendirmesi. 12 yıl önce, TBMM’de ittifakla kabul edilen Mavi Akım Anlaşmasına karşı çıkanların ‘fikir ve düşünce özgürlüğünün ’ tadını nasıl  çıkarttıklarına dair.

Medyanın önemli kalemleri Mavi Akım’ı yerden yere vurup, köşelerinde tefrika yaparlardı.  Nazlı hanım, Taha ve Fehmi beyler, Zülfü Livaneli, Cengiz Çandar, Zeynep Göğüş, Fatih Altaylı, İsmet Berkan, Ferai Tınç ve şimdi ismini hatırlayamadığım diğerleri,
 
Kamu görevlisi olduğu halde aleyte beyanat vermekte sakınca görmeyen ‘uluslararası enerji politikaları uzmanları’,
 
Prof. Dr. Orhan Güvenen gibi müstesna bilim adamları ve  sırf işin içinde Rusya’nın adı var diye başımıza enerji uzmanı da kesilen Şükrü Elekdağ gibi politikacılar  nedense sessiz kalmayı tercih ettiler.  Onlardan, özellikle bu anlaşmanın içeriği hakkında  da yazmalarını, konuşmalarını beklerdim. Yazmadıklarına göre, yapılan işin doğru olduğunu düşünüyorlar demek ki…

Ben her zaman Rusya ile işbirliğinin daha da geliştirilmesinden yana olmuşumdur.  Nükleer enerjiye de karşı değilim.  Sırf AKP yaptı diye de karşı çıkmıyorum. Ama bu Anlaşmanın içeriğini incelediğimde,  insan vicdanının  kaldırmakta güçlük çekeceği sistematik bir modelleme olduğunu görüyorum. Böyle bir anlaşmayı imzalayıp, TBMM’den rüzgar gibi geçirtenleri cesaretlerinden ötürü kutlamak gerektiğini de düşünüyorum.

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) dışında  değerlendirme yapanlar tek tük, kıyıda köşede kalmış ve sesleri çıkmadı.
 
Mühendis olmadığım ve dünya görüşlerinin bir bölümüne katılmadığım halde, çalışmalarını izleyerek çok şey öğrendiğim, sırf  ’hep muhalif ‘ kimliğinden ötürü de büyük sempati duyduğum TMMOB’a bir vatandaş olarak çabalarından dolayı teşekkür etmek gerekiyor; ben teşekkür ediyorum.
 
Acaba diyorum, 12 Eylül’de yapılacak halk oylaması daha önce yapılmış olsaydı, Türkiye’ye daha fazla demokrasi gelmiş olacağından, bu ‘özel’ anlaşmaya karşı sesler daha mı gür çıkardı?
 
Aradan geçen 12 yılda, Türkiye’deki demokrasi geriye mi gitti acaba?

Sonunda bu da oldu. Suriye’den diplomasi dersleri almaya başladık.

Davutoğlu’nun komşularla sıfır sorun, maksimum işbirliği ilkesine dayalı ilkesiz dış politika anlayışına yönelik en ciddi yorum Suriye’den geldi. Esad diyor ki;  Türkiye – İsrail ilişkilerinin düzelmemesi halinde, Türkiye’nin bölgesel anlaşmazlıklarda rol alabilmesi mümkün olmayacak.  Bu durum bölgedeki barış umutlarını azaltıp, savaş ihtimalini güçlendirecek.’

Ne kadar isabetli bir değerlendirme. 40 yıl düşünsem, Suriye’den dış politika konusunda eleştiri alacağımız aklıma gelmezdi. Esad devam ediyor;  ”Eğer, Türkiye ile İsrail arasındaki ilişki yenilenmezse, Türkiye için bölgesel anlaşmalarda rol almak çok zor olacak.”

Esad ayrıca, İsrail-Türkiye gerginliğinin bölgeye zarar verdiğini de söyledi.

Allahtan,  Esad, bölgedeki gerginliğin nedeni olarak, İsrail’in Mavi Marmara baskınındaki gibi tavırlarını gösterdi. Eğer İsrail’i suçlamasaydı, bizim açımızdan çok daha vahim bir durum ortaya çıkacaktı. Bence, Türkiye ile İsrail arasındaki gerginlikte, Suriye arabulucu olmalı. Esad, durumu sağduyuyla değerlendirebildiğine göre, başarılı bir arabulucu da olabilir. Malum, Davutoğlu’nun geçen hafta yaptığı gizli arabuluculuk girişimi başarılı olamadı.

Davutoğlu’nun önceki gün, son derece sert bir üslupla ve insani vasıflarını ön plana çıkartarak, pardon, daha doğrusu tehdit ederek, İsrail’in bizden özür dilemesini talep etmesi, diplomasi tarihine örneği çok nadir görünen bir tavır olarak geçti. Davutoğlu’nun bu konudaki beyanını dinlediğimde, O’nun Boğaziçi Üniversitesinde değil de, albay Kaddafi tipi diplomasi ekolünün hakim olduğu bir Üniversitede yetişmiş olabileceğini düşündüm. Bu nedenle, Boğaziçi Üniversitesi hakkındaki olumlu önyargılarımı da gözden geçirmem gereği ortaya çıktı.

…….

Davutoğlu’nun Dışişleri Bakanlığımıza yeni bir yerleşkes arayışında olduğu yönünde bir başka haber de medyaya düştü.  Demek ki, son yıllarda başarıdan başarıya koşan Bakanlığımız, ‘yeri dar’ olduğu için daha aktif olamıyor.

Davutoğlu gibi bir teorisyenin, mekan genişletilmesi gibi konvansiyonel bir arayış yerine, diğer ülkelere de örnek olabilecek bir vizyonla Bakanlık mensuplarının bazılarını  (monşer ve monşer olma katsayısı yüksek olanları) ‘home ofis’ düzenine geçirmesi daha uygun olmaz mı? Bu sayede, ilk aşamada fiziki mekan ihtiyacı ortadan kalkar. Bu stratejinin ikinci aşamasında ise, Bakanlık lağvedilerek ,  bir network üzerinden, ‘mobil’ timlerin yeryüzündeki olaylara daha süratli bir şekilde müdahalesi sağlanabilir.  Sayın bakanın sanal görüntüsü ile aynı anda, hem Orta Doğu yeniden şekillendirilebilir  hem de Balkanlardaki etkinliğimiz arttırılabilir. Davutoğlu’nun kendi ifadesiyle, beş para etmez Birleşmiş Milletler’de oturum yönetirken, aynı anda, Azerbaycan – Ermenistan gerginliğinde tarafsız bir dış politika izlenmesi yönünde girişimlerde bulunulabilir.   Zaten komşularla sıfır sorun stratejisi bunu gerektirir.  Komşular arasında mutlak tarafsız kalınmalıdır ki, her iki komşuyla sıfır sorunumuz oldun.

Ne yazık ki iki tane Davutoğlu yok. Türkiye’nin en büyük talihsizliği bu. Gelecek kuşaklara miras bırakabileceğimiz bir derin dış politika geleneğinin oluşumu sürecinde, sayın bakanı dikkatlice izleyerek anlamaya çalışmalı ve idareli kullanmamız gerekiyor.

Elinde çantasıyla ülke ülke dolaşarak ‘arabuluculuk’ hizmeti pazarlayan Sayın Davutoğlu, bu defa da İsrail ile Türkiye arasında arabuluculuğa soyundu.

AKP’den önce, ‘yurtta sulh, cihanda sulh’ temel değeri üzerine oturtulmuş Türk dış politikası yerine, ‘komşularla sıfır sorun, maksimum işbirliği’ olarak isimlendirilen ancak, komşularla daha çok sorun yaratmaya yol açan bir politika ile, Türkiye’yi bölgede potansiyel kriz kaynağı haline getiren Davutoğlu, hızını alamayarak,  Türkiye ile İsrail arasında da arabuluculuk yapmaya kalktı. Dışişleri Bakanlığı gibi köklü bir gelene sahip bir kurumda, İsrail ile Türkiye arasındaki krizin taraflarından birisinin Türkiye olduğunu hatırlatacak kimse kalmadı galiba.

Davutoğlu’nun İsrailli bakanla yaptığı görüşmeyi Türk tarafının istediği belirtiliyor. Dikleşmeden dik durmayı ilke edinen bir dış politikanın mimarı Davutoğlu, acaba bu görüşmeye neden ihtiyaç duydu? İsrail ile ilişkiler hakkında içeride,  kamuoyuna esip gürleyenler,  neden temas etme zorunda hissettiler kendilerini? Yoksa, Davutoğlu bu görüşmeyi kotaran bir ‘Türk Figürü’nün  etkisinde mi kaldı acaba ?

Galiba, bu temas Obama ile yapılan görüşmesinden sonra Türkiye’ye bir ev ödevi olarak verildi.

Sayın Mensur Akgün’e şimdi sormak gerekiyor. Türkiye’nin dünya sahnesindeki özgül ağırlığı artıyor mu, azalıyor mu? Sayın Akgün bir yazısında şöyle yazmıştı.  “Bir zamanlar sadece sorunlarla anılan bir ülke artık çözümlerle anılır oldu. Son dönemde izlenen cesur siyaset sayesinde Türkiye’nin dünya sahnesindeki özgül ağırlığı ciddi bir şekilde arttı. Lübnan, Filistin, Gürcistan denince çözüm üreten ülkelerin başında Türkiye geliyor.”

ODTÜ’de uluslararası ilişkiler dersleri veren İhsan Dağı, “Dört yanımızın düşmanlarla çevrili olduğu iddialarıyla ancak militarizmin değirmenine su taşınır. Bu söylemi terk etmeden ne komşularımızla sağlıklı ilişkiler kurulabilir ne de korkulardan ve düşmanlıklardan beslenen militarizmin üstesinden gelinebilir.” derken tam olarak neyi kasdediyordu acaba? Tanrıya şükürler olsun ki, İhsan Dağı’dan önce o bölümden önce mezun olmuşum.

Cengiz Çandar, Davutoğlu için “hem iyi bir stratejist, hem de değerli bir taktisyen” ifadesini kullanmıştı. Umarım aynı görüşünü hala muhafaza ediyordur.

Davutoğlu’nun geliştirdiğini zannettiği dış politikanın kavramsal çerçevesinin gerçekçiliği olmadığını defalarca belirttim. Davutoğlu, ‘Stratejik Derinlik’ isimli sadece kendisine başucu kitabı olabilen kitabında şu cümleleri kullanıyor: “Bir ülkenin stratejisini sadece tek eksenli bir dış tehdide göre tanımlamak ufuksuzluk, iç tehdide göre tanımlamak ise stratejik dış rakiplere koz ve kaynak sağlayan bir zaaftır.” İşte bu cümlelerle, Türk dış politikasının hangi temelde yürütülmesi gerektiğini özetleyen Davutoğlu, ne yazık ki,  komşularla sıfır sorun ve Amerikan dostluğunun bir arada yürütülmesinin mümkün olamayacağını tahmin edemiyor.

Bize, 30 sene önce ODTÜ’de dış politikada ‘realizm ve idealizm’ anlatıldığı için, sizin geliştirdiğiniz stratejiler bizi değil ancak, ideolojik yandaşlarınızı ikna edebilir, sayın Davutoğlu.

Yüce divan yargılamaları olanca hızıyla devam ediyor. Çok sayıda bakan yargılanıyor. Başbakan da yargılanıyor. Benim ilgimi en çok çeken Dışişleri eski Bakanı Davutoğlu’nun davaları. Hani şu meşhur, ‘komşularla sıfır, sorun maksimum işbirliği’ diye diye ülkeyi komşularıyla savaşın eşiğine getiren daima sempatik adam.

Hakkındaki suçlamalardan birincisi çok garip. Suriye ile vizenin kaldırılmasından yargılıyorlar. Oysa, biz vize kalkıyor diye törenler yapmıştık. Bu törenlerin mimarı bir bakana böyle suç isnad edilebilir mi? İddianamede şunlar yer alıyor. ‘Vizenin kalkmasıyla PKK trafiğinin Suriye üzerinden yoğunlaştığından bahsedilerek, istatistikî bilgilere yer veriliyor. Ayrıca, Suriye mafyasının isteyene bir saat içerisinde pasaport temin edebildiği gerçeği vurgulanarak, özellikle mülteciler konusunda kötü bir şöhreti olan Suriye’den gelenlere gereken özenin gösterilmediği ortaya konuluyor. Suriye’nin, özellikle, kadın ve çocuk trafiğindeki stratejik öneminin tüm dünya tarafından bilinmesine rağmen Türk Dışişlerinin vizenin kaldırılması konusunda aceleci davrandığına vurgu yapılarak, bu konudaki siyasi sorumluluğun Bakanlıkta değil bakan da olduğuna dair kanun maddeleri sıralanıyor. Hatta, 2010 yılında İskenderun’da düzenlenen ve 7 denizcimizin şehit olduğu saldırının da Suriyeli PKK teröristlerince gerçekleştirildiği iddia ediliyor.’ Allahım, ne korkunç bir suçlama bu… İnşallah yargılama eski Bakan lehine sonuçlanır.

İkinci iddia daha da vahim. Belki hatırlarsınız, hani Mavi Marmara gemisinde kaybettiğimiz Ak-tivistler vardı ya, işte o olaydan bile Davutoğlu’nu sorumlu tutuyorlar. Savcı diyor ki, ‘Türk vatandaşları her ne kadar kendi özgür iradeleriyle gemiye binmiş olsalar dahi, İsrail’in uyguladığı devlet terörünü en iyi bilmesi gereken Dışişleri Bakanı, diplomatik bir gezi kisvesi altında turistik gezide bulunduğu bir esnada, Türk vatandaşlarının ölümüne sebebiyet vermiştir. Ayrıca’ Türkiye’nin onurunun kırılmasına, T.C’nin dünyadaki saygınlığının azalmasına neden olmaktan ve bu olayı iç politika malzemesi olarak kullanıp, birlik ve beraberliğe en çok muhtaç duyulan bir anda, halkı galeyana getirerek, dinimizce de günah sayılan fiilleri överek bir başka millet ve din üzerinde düşmanca tutum sergilemeye yol açmaktan… diye uzayıp gidiyor iddianame…

Savcı daha da ileri gidiyor. Davutoğlu’nu Türkiye’nin Ahmedi Nejat’ı olarak tanımlayarak Türk dış politikasının radikal İslam çağrışımı yapan unsurlarla bezendirildiğine vurgu yapıyor. Ayrıca, Atatürk’ün ‘yurtta sulh, cihanda sulh’ temel değeri (core value) üzerine inşa edilen Türk dış politikasının, komşularla sıfır sorun temel değeri üzerinde yeniden inşa edilerek, vizyonumuzun dar bir alana hapsedilmesinin de sorgulanmasının gereği üzerinde duruluyor. Türkiye evrensel bir konumdan, global bir konumdan, bölgesel bir konuma çekilerek çıkarları tahrip edilmiştir, deniyor.

Eski Başbakan Erdoğan hakkındaki onca ağır suçlamadan sadece bir tanesine dikkat çekmek istiyorum. Savcı, bunca ağır suçlama arasından ön plana çıkarttığı bu değerlendirmesinde, hayvan sevgisi temelinde adeta ‘ders’ veriyor. ‘Başbakan, 2010 yılı Haziran ayında yaptığı bir konuşmada, köpeklere Arap isminin verilmesini ırkçılıkla eş tutarak, Arap milletinin aşağılandığını iddia ediyor.’ Oysa, Türk milleti genellikle köpeğine en çok sevdiği, değer verdiği şeylerin isimlerini vererek, içerisindeki hayvan sevgisini bu şekilde ortaya koymaktadır. Bu nedenle, köpeğine Arap isminin verilmesi olsa olsa Araplara karşı duyulan sevginin bir tezahürüdür. Ancak, ben şahsen Milletimizin bu duyguyla da köpeklerine Arap ismini verdiğini düşünmüyorum. Zira, Milletimiz öteden beri, rengi siyah olan her şeyi, Arap’lara mal etmektedir. Dahası siyah renkli deriye sahip insanlarla, Araplar arasında bir ayırım yapılması gereğinin idraki içerisinde bile değildir. Bu nedenle, durup dururken sayın Başbakanın ‘köpekler’ ve ‘Araplar’ kelimelerini aynı cümle içerisinde kullanarak, Allahın yarattığı canlılar üzerinden siyaset yapmakta olduğunu belirtmemiz gerekiyor (Arap sıfatı çok siyah anlamında kullanılır. ‘’Arap gibi ‘’denilir).

Böylesine hafif ifadelerle kaleme alınan bu iddianame nedeniyle, sayın savcı hakkında yazmış olduğum eleştirilere sayın savcıdan gelen yanıt çok ilginçti. Paylaşayım; Savcı diyor ki, ‘AKP dönemindeki olumsuz icraatların ciddiyeti ancak, bu şekildeki ifadelerle kamuoyuna mal edilebiliyor. Halkımız, bu tip bir ifade tarzı ile davaların önemi ve ciddiyetini daha çabuk kavrıyor. Zaten Ergenekon sürecinde de izlenen yöntem buydu. İşin garibi, Ergenekon sürecinde sadece sokaktaki adam değil, ülkenin Prof. ünvanlı aydınları bile yazdıklarımızın etkisi altında kalmıştı…

Ne diyeyim?

Neyse, bu kötü rüyadan uyandığıma sevindim. OHHH çok şükür sadece bir kabusmuş!…

Daha önce yazdığı kitapların tamamını sonuna kadar okuyamama rağmen, Hasan Cemal’in yeni kitabını da satın aldım. Kitabın arka kapağını okur okumaz, eğlenceli bir kitap olacağını düşündüm. Zira, arka kapakta aynen şunlar yazılı… 

 ‘Hasan Cemal, “asker düşmanı” değil, askerin siyasete karışmasına karşı, askerin Batı demokrasilerinde olduğu gibi sivil otoriteye tabi olmasından yana. Uzun yıllardır Hasan Cemal’in derdi bu, yani askerin elini siyasetten çekmesi, Avrupa’da, Amerika’da olduğu gibi…’

Hasan Cemal’in ‘derdi’ aslında dert edilecek bir şey değil. O da her Türk vatandaşı gibi, en azından benim gibi, Türkiye’de de, Batı tipi demokrasi alt yapısının yerleşmesini istiyormuş.  

Diyor ki : ‘Ey Asker, Sen Siyasete Karışma!’

Bu, maalesef Hasan Cemal’in sandığı gibi,  emir komuta zinciri içerisinde olmuyor. Talimatla askeri kışlada tutup, biz demokrasicilik oynayacağız denilemiyor. Hasan Cemal, batı tipi demokrasi istemek yerine, Mülkiye’de okuduğu kitapları tekrar gözden geçirse, bu derdinin çaresini bulacak. Batı ile Türkiye arasındaki fark sadece demokrasinin kalitesiyle ilgili değil ki… Hasan Cemal’deki demokrasi algısı nesnel temeller üzerine oturmadığından, O da bu milli gelirle, Batı tipi demokrasinin yakalanabileceğini zannediyor. Ya da Türkiye’de demokrasi olmadığı için zenginleşemediğimizi düşünüyor.

Kitabın 17. Sayfasında HASAN CEMAL, Türkiye’nin birçok sorunundan bahsediyor ve sorunları sıralıyor…

‘Kürt sorunu, din ve laiklik sorunu, Alevi sorunu, başörtüsü-türban sorunu, Ermeni meselesi, tarihle yüzleşme sorunu, sosyal adalet meselesi, Kıbrıs ve yargı hukuk devleti sorunu…’

Hasan Cemal ekonomik temelli fakirlik ve işsizlik sorununu ‘sorun’ olarak görmüyor anlaşılan. Saydığı  sorunların çoğunun Hasan Cemal ve takım arkadaşları tarafından yaratıldığının farkında bile değil.

Hasan Cemal’in şunu düşünmesi gerekir ;

Dünya’da, Türkiye’deki kadar kişi başına düşen milli gelire sahip olduğu halde, bizden daha gelişmiş demokrasi alt yapısına sahip bir ülke var mıdır?   Ya da İslam ülkeleri arasında en ileri demokrasi alt yapısı hangi ülkededir?

Ey, Hasan Cemal !

Sahip olduğunuz çarpık demokrasi anlayışı çoktan terk edildi. Türkiye’de sandığınız gibi bir demokrasi anlayışı olsaydı, ne Siz böyle kitaplar yazabilirdiniz, ne de AKP iktidar olabilirdi…  

Bu kitap, daha birinci bölüme ulaşamadan, 45 sayfa okuduktan sonra bıraktığım bir kitap oldu. Arka kapakta yazılan, ‘Kalın olduğuna bakmayın, kolay okunuyor, Hasan Cemal’in her kitabı gibi…’’ ifadesi gerçekten doğru olmasına rağmen, okumaya devam edemedim. Evet, Hasan Cemal’in her kitabı gibi, bu da kolay okunuyor ama ben, bu kadar kalın bir magazin kitabı okumayı sevmem ki… 

Ey Hasan Cemal, AKP’nin dik duruşundan gurur duymaya devam ediniz, demokrasi geliyor zannediniz. Gelecek demokrasinin tipi üzerinde tartışmalarınız sürsün;  Danimarka tipi mi olsun, Fransız tipi mi?

Türkiye’nin demokratikleşme sorunu ile küreselleşme birlikte ele alındığında, nelerin nasıl değiştiği daha iyi anlaşılacak. Örnek alınan batı demokrasisinin, Irak’ı nasıl demokratikleştirdiği daha iyi görülecek.

Yoksa, ABD’de de asker demokrasisi mi var?

Modernitenin en kısa tanımı; dışsal bir otoriteye ihtiyaç duymadan toplumun kendisini yeniden üretebilmesidir. Kaybettiğimiz madencilerin arkasından yapılan yorumlar ve kader meselesi bu çerçevede değerlendirilirse, sanırım Türkiye’ye gelmesi gereken demokrasinin tipi konusunda da bir derdimiz kalmayacak.